Bosanski paradoks modernog ekstremizma
Najnoviji izvještaji egipatske obavještajne službe, prema kojima su pojedinci u Gazi koji su učestvovali u kriminalnim aktivnostima i saradnji s strukturama druge strane imali veze s terorističkom organizacijom ISIL, ponovo otvaraju pitanje ko zapravo kontroliše ekstremizam na Bliskom istoku i kome on služi. Ovakvi nalazi ne mijenjaju samo regionalni sigurnosni pejzaž, nego i potiču širu analizu o tome kako su militantne organizacije, prvobitno stvorene kao ideološki pokreti, tokom godina postale sofisticirani instrumenti tajnih operacija i geopolitičkih manipulacija.
Kroz povijest modernih sukoba, obavještajne službe velikih sila često su koristile nestabilna područja kao laboratorije za prikrivene operacije. Od Afganistana 1980-ih, gdje su mudžahedini bili sredstvo u borbi protiv sovjetskog utjecaja, do Sirije i Iraka 2010-ih, gdje su se ostatci Al-Qaide transformisali u nove frakcije pod različitim imenima, ekstremističke grupe su se pokazale kao produžena ruka obavještajnih interesa — instrumenti koji ne samo da razaraju regije u kojima djeluju, nego dugoročno osiguravaju političke i geostrateške koristi onima koji su ih prvobitno oblikovali. Pojedini izvještaji međunarodnih medija i istraživačkih mreža ukazuju na paradoksalne situacije u kojima su članovi određenih militantnih skupina primali medicinsku pomoć u državama protiv kojih su formalno ratovali, što dodatno potvrđuje kompleksnu prirodu savremenih obavještajnih i vojnih operacija.
Sirija je klasičan primjer tog paradoksa. Tokom ključnih faza rata, ni do danas nije potpuno jasno svima čiji su avioni uništavali Asadove položaje, otvarajući put „mudžahedinima“ prema Damasku za svega nekoliko dana. Rat je vođen pod zastavom vjere a izgleda u ime onih koji su protiv te vjere. Ideološki narativi su bili samo dekor za operacije s precizno definisanim političkim ciljevima. Terorističke organizacije su u tom procesu evoluirale iz ideoloških skupina u političke aktere. Nekadašnji komandanti oružanih formacija, uz diskretnu podršku stranih službi, postali su glasovi u pregovorima, učesnici u tranzicijskim strukturama, pa čak i govornici na međunarodnim forumima.
Egipatski nalazi stoga ne znače samo unutrašnju borbu protiv kriminala u Gazi. Oni su dio mnogo šire slike u kojoj se globalne sile i regionalne agencije nadmeću u stvaranju, infiltraciji i upravljanju grupama koje nominalno djeluju iz ideoloških pobuda, ali u praksi služe kao zamjenska vojska u nevidljivim ratovima. Dok javnost vidi crne zastave i propagandu, u pozadini se odvijaju precizno planirane operacije prikupljanja informacija, pritiska i destabilizacije.
U konačnici, najveća tragedija ovakvih mreža jeste činjenica da iza svake „tajne operacije“ stoje hiljade zavedenih mladih ljudi koji su vjerovali da se bore za vjeru, dok su u stvarnosti borili se za one koji su protiv te vjere. Ispostavlja se da su mnogi koji su iz Bosne i Hercegovine otišli da ratuju pod zastavom vjere i nadali se dženetu ostali i bez života i dženeta. Ovo je poruka svima koji bi ponovo mogli biti nagovoreni da ratuju negdje daleko od svoje zemlje.
Svaka “čast” režiserima ove tragedije jer uspjeli su napraviti da i najiskreniji glumci ne znaju da igraju tuđu ulogu.
Fikret Mehović
magazinplus.eu
