BRISEL – Dok američke i kineske tehnološke kompanije ulažu desetine milijardi dolara u razvoj vještačke inteligencije, evropski političari i industrijski lideri sve otvorenije upozoravaju da bi Evropska unija mogla ostati na marginama nove tehnološke revolucije.
Rasprava o „AI suverenitetu“ posljednjih se mjeseci iz akademskih i regulatornih krugova preselila u središte evropske ekonomske politike, a pitanje više nije samo može li Evropa razviti vlastite AI modele, već i hoće li uopšte uspjeti da obezbijedi infrastrukturu potrebnu za konkurisanje SAD-u i Kini.
U pozadini ubrzane globalne AI trke nalazi se ogromna investiciona ekspanzija u data centre, napredne čipove, energetsku infrastrukturu i cloud platforme. Američke kompanije poput Microsofta, Amazona, Googlea i Mete već mjesecima agresivno povećavaju kapitalna ulaganja kako bi obezbijedile računarske kapacitete za razvoj generativne vještačke inteligencije. Istovremeno, Kina kroz državne programe subvencioniše domaće AI projekte i razvoj vlastitog ekosistema čipova, pokušavajući da smanji tehnološku zavisnost od Zapada.
Evropa, međutim, prema mišljenju dijela analitičara, još uvijek pokušava da pronađe ravnotežu između regulacije i razvoja industrije. Evropska unija među prvima je donijela sveobuhvatan regulatorni okvir za vještačku inteligenciju, ali sve više tehnoloških kompanija upozorava da bi pretjerano regulatorno opterećenje moglo dodatno usporiti razvoj domaćih AI firmi i odvraćati investitore od većih ulaganja na evropsko tržište.
Poseban problem predstavlja infrastruktura. Za razvoj naprednih AI modela potrebni su ogromni data centri i velike količine električne energije, a Evropa već sada zaostaje za SAD-om po broju velikih AI data centara i dostupnosti računarske snage. Dodatni izazov predstavljaju visoke cijene energije, sporija administracija i ograničena domaća proizvodnja naprednih čipova.
Istovremeno, investitori sve češće vještačku inteligenciju posmatraju ne samo kao softversku revoluciju već i kao novu industrijsku trku za fizičku infrastrukturu. U fokusu više nijesu samo AI modeli poput ChatGPT-a, već i zemljišta za data centre, pristup energetskim mrežama, sistemi hlađenja i dostupnost specijalizovanih poluprovodnika. Time se otvara prostor i za manje evropske ekonomije koje bi mogle pokušati da privuku dio novih investicija kroz povoljniju energetsku politiku ili jeftinije lokacije za gradnju infrastrukture.
Za zemlje srednje i jugoistočne Evrope to bi mogla biti neočekivana razvojna prilika. Region raspolaže relativno konkurentnim troškovima rada, sve boljom digitalnom povezanošću i dostupnim lokacijama za razvoj data centara. Hrvatska, Slovenija, Rumunija i Srbija posljednjih godina bilježe rast interesovanja tehnoloških kompanija za cloud infrastrukturu i razvojne centre, iako je region i dalje daleko od nivoa ulaganja kakav se trenutno dešava u SAD-u.
Analitičari upozoravaju da će narednih nekoliko godina biti ključno za određivanje buduće tehnološke hijerarhije. Ako Evropa ne uspije da ubrza razvoj AI infrastrukture i pritom zadrži konkurentnost domaćih kompanija, postoji rizik da će najveći dio ekonomske vrijednosti AI revolucije ponovo završiti izvan evropskog kontinenta.
Bankar.me
