Fikret Mehović: Zašto je povezivanje Bosne i Hercegovine, Sandžaka i Kosova ključno za stabilnost i razvoj Zapadnog Balkana

Sandžak, smješten na spoju Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore i Kosova, predstavlja jedan od najznačajnijih geopolitičkih prostora u regiji. Iako često zanemaren u regionalnim strategijama, Sandžak ima potencijal da postane ključni most između dvije političke, ekonomske i kulturne cjeline Bosne i Hercegovine i Kosova. Upravo zato njegovo povezivanje sa Sarajevom i Prištinom nije samo pitanje identiteta, već pitanje dugoročne stabilnosti, sigurnosti i razvoja Zapadnog Balkana.

Geografski položaj Sandžaka omogućava uspostavljanje najsigurnije i najkraće kopnene rute između Bosne i Hercegovine i Kosova. Modernizacija saobraćajnica Sarajevo–Rudo–Priboj–Novi Pazar i Tutin–Peć otvorila bi ogroman ekonomski potencijal: brži transport roba, otvaranje novih tržišta, razvoj turizma i snažniju privrednu saradnju. Sandžak bi prestao biti izolovan prostor i postao savremeni tranzitni koridor koji povezuje jadransku, balkansku i srednjoevropsku zonu.

Povezivanje ove tri regije od suštinskog je značaja i za sigurnost. Bosna i Hercegovina, Sandžak i Kosovo dijele slične izazove: multietničke zajednice, ranjivost na političke tenzije, te izloženost hibridnim prijetnjama. Bolja saobraćajna i institucionalna integracija smanjuje prostor za podjele, povećava međusobno povjerenje i jača pozicije lokalnih zajednica koje se često osjećaju politički i ekonomski zapostavljenima. Stabilan Sandžak znači stabilnije odnose između Sarajevai Prištine.Dodatno, jačanje kulturnih, obrazovnih i privrednih veza ima direktan efekt na razvoj regije. Ni Bosna i Hercegovina ni Kosovo ne mogu dugoročno ignorisati činjenicu da je Sandžak prostor snažne bošnjačke zajednice čija se društvena dinamika reflektira u oba pravca. Uspostavljanje zajedničkih projekataod univerzitetskih saradnji do infrastrukturnih investicija stvara osjećaj uvažavanja i partnerstva, a ne izolacije.

Iako je Beograd decenijama preferirao kontrolisati i usporavati transverzalne veze Sandžaka prema Bosni i Hercegovini i Kosovu, savremena regionalna politička realnost zahtijeva drugačiji pristup. Evropske integracije, međunarodni fondovi i nova energetska arhitektura Balkana jasno pokazuju da je saradnja a ne razdvajanje temelj stabilnosti.Zato je povezivanje Bosne i Hercegovine, Sandžaka i Kosova više od simbolike. To je pragmatičan, održiv put prema regionalnom razvoju, smanjenju tenzija i izgradnji Balkana u kojem putanje saradnje imaju prednost nad linijama podjela.Bošnjaci i Albanci predstavljaju dva naroda čije se strateške potrebe, historijska iskustva i savremeni geopolitički interesi međusobno prirodno nadopunjuju. Uprkos tome što su se njihovi putevi često oblikovali u različitim političkim kontekstima, oba naroda dijele iskustvo borbe za opstanak, sigurnost i političku ravnopravnost u složenim balkanskim strukturama moći. U današnjim okolnostima, obilježenim rastućim regionalnim rivalstvima i pokušajima da se umanji politički subjektivitet oba naroda, prirodno partnerstvo Bošnjaka i Albanaca postaje nužnost, a ne samo potencijal. Njihova saradnja, zasnovana na međusobnom povjerenju, kulturnoj bliskosti i zajedničkoj viziji stabilnog Zapadnog Balkana, predstavlja jedan od rijetkih autentičnih temelja na kojima se može graditi dugoročna regionalna sigurnost i prosperitet.

Bošnjaci i Albanci predstavljaju dva naroda čije se strateške potrebe, historijska iskustva i savremeni geopolitički interesi prirodno nadopunjuju, a simbolika današnjih datuma to dodatno potvrđuje. Danas se obilježava Dan državnosti i Dan zastave Republike Albanije, datum koji u albanskom nacionalnom identitetu simbolizira političko oslobađanje, državnost i kontinuitet borbe za samostalnost. Istovremeno, prostor Sandžaka, kao historijski i politički most između Bošnjaka i Albanaca, 20. novembra obilježava Dan Sandžaka, podsjetnik na političku autonomiju i antifašističku tradiciju ovog regionalnog identiteta. Samo pet dana kasnije, 25. novembar, obilježava se Dan državnosti Bosne i Hercegovine, kao simbol obnovljene državnosti, antifašističkog nasljeđa i građanskog kontinuiteta bosanskohercegovačke državne ideje.

Fikret Mehović

magazinplus.eu