Zamjenska goriva u cementari u Kaknju
– Oko 10% toplinske energije osigurava se iz SRF‑a i istrošenih guma, uz strogo kontrolisane
specifikacije goriva i bez komunalnog, medicinskog ili opasnog otpada.
– Rad isključivo u okviru dozvola i EU standarda (EN 15359/ISO 21640, BAT), uz kontinuirani
monitoring emisija i redovna mjerenja ovlaštenih laboratorija.
– Manji CO₂ i potrošnja uglja, manje deponovanja i veća podrška cirkularnoj ekonomiji – pristup
koji jača konkurentnost BiH na EU tržištu u svjetlu CBAM‑a.
Heidelberg Materials Cement BiH želi transparentno objasniti kako i zašto u proizvodnji klinkera koristi
zamjenska goriva. Kompanija dio potrebne toplinske energije (oko 10%) osigurava iz SRF goriva (Solid
Recovered Fuel – gorivo iz krutog otpada) i istrošenih automobilskih guma, u skladu s važećim
dozvolama i evropskim standardima. SRF je proizvod s jasno definiranim hemijskim sastavom i fizičkim
svojstvima, nabavlja se kroz strogo kontrolisan režim te prolazi laboratorijske provjere u akreditiranim
laboratorijama.
Kompanija ne obavlja spaljivanje otpada kao djelatnost, niti se bavi zbrinjavanjem otpada. Tvornica
cementa je industrijski pogon čija je primarna svrha proizvodnja klinkera i cementa, a zamjensko
gorivo koristi se isključivo kao zamjena za fosilna goriva.
Zašto zamjenska goriva
Upotrebom SRF‑a i istrošenih guma kompanija smanjuje utjecaj na okoliš na više načina:
– smanjuje emisije CO₂ i ukupni ugljični otisak,
– smanjuje upotrebu neobnovljivih fosilnih goriva,
– doprinosi kružnoj ekonomiji iskorištavanjem nereciklabilnih tokova,
– smanjuje količinu otpada na odlagalištima i negativne utjecaje na tlo, vodu i zrak.
Evropska unija primjenjuje stroga pravila koja se odnose na emisije CO₂, uključujući i prelazak na
CBAM mehanizam. U tom kontekstu, svako smanjenje CO₂ koje kompanija postiže direktno utiče na
okolišni otisak kakanjskog cementa kao i proizvoda BiH kompanija koje koriste kakanjski cement.
Samim tim, utiče i na konkurentnost BiH proizvoda na EU tržištu.
Šta se koristi u tvornici cementa u Kaknju
Tvornica koristi isključivo SRF (standardizirano čvrsto gorivo iz neopasnog otpada) i istrošene automobilske gume. Ne koristi se komunalni, medicinski niti opasni otpad. SRF je u Evropi definisan i
klasifikovan standardima EN 15359 / ISO 21640, uz obavezno deklarisanje kvaliteta i kontrolu hlora,
žive i drugih parametara. Tokom 2025. u cementari u Kaknju oko 10% uglja zamijenjeno je SRF-om i
istrošenim gumama, konkretno 4.315 tona SRF-a i 1.903 tone istrošenih guma. Heidelberg Materials
Cement BiH nikada nije koristio, ne koristi niti će koristiti medicinski, animalni, infektivni, opasni ili
bilo kakav drugi otpad.
Primjena najbolje dostupne tehnike (BAT) i kontrolisani uslovi procesa
Korištenje zamjenskih goriva u cementnoj industriji provodi se u skladu s BAT principima (Best
Available Technique – najbolja dostupna tehnologija), principima najbolje dostupne tehnike.
Sagorijevanje se odvija na visokim temperaturama (preko 1450°C) u strogo kontrolisanim uslovima
rotacione peći, uz kontinuirani monitoring ključnih tehnoloških parametara i emisija polutanata. Pored
internog praćenja, mjerenja redovno obavljaju ovlaštene eksterne laboratorije. Svi podaci su dostupni
nadležnim institucijama.
Evropska praksa
Preko polovine energije korištene za proizvodnju klinkera u EU već dolazi iz alternativnih goriva,
uključujući SRF i gume. To smanjuje upotrebu fosilnih goriva, emisije CO₂ i odlaganje otpada. Njemačka
je lider po pitanju upotrebe alternativnih goriva u cementnoj industriji gdje se oko 70% fosilnih goriva
svake godine zamijeni gorivom iz otpada.
SRF nije „smeće“
SRF nije nasumični otpad, nego proizvod/gorivo nastalo iz neopasnih tokova, nakon uklanjanja
metala, stakla i drugih neizgarajućih frakcija, te uz strogo kontrolisanu kaloričnu vrijednost, vlažnost i
sadržaj hlora i žive. Zbog toga SRF ima predvidivo ponašanje u peći i ispunjava tražene specifikacije.
Gume kao gorivo
Istrošene gume su globalno prihvaćen energent za cementare. Kada se gume koriste kao gorivo u peći
za klinker, zadržava se vrijednost otpada u lokalnoj ekonomiji, smanjuje upotreba fosilnih goriva i
prirodnih sirovina i emisije održavaju pod kontrolom prema najboljim međunarodnim standardima.
Emisije polutanata su iste ili manje u odnosu na one kod korištenja uglja.
Emisije polutanata
Emisije iz postrojenja su znatno ispod propisanih graničnih vrijednosti. To se potvrđuje kontinuiranim
mjerenjima i periodičnim ispitivanjima ovlaštenih laboratorija. Sažeci rezultata dostupni su nadležnim
institucijama, a zainteresiranim stranama mogu se predstaviti u okviru obilazaka i informativnih sesija.
Poziv za obilazak
Heidelberg Materials Cement BiH poziva sve zainteresirane da posjete Tvornicu cementa u Kaknju i
neposredno se upoznaju s radom postrojenja i praksama transparentnosti. Kao članica grupacije
Heidelberg Materials, tvornica decenijama posluje u potpunoj usklađenosti sa primjenjivim propisima
i standardima u BiH i EU. Sve aktivnosti odvijaju se isključivo u okviru izdatih dozvola, uz primjenu
najboljih evropskih i svjetskih praksi, što ostaje i trajno opredjeljenje kompanije.
BiH realnost
Nažalost, u Bosni i Hercegovini i dalje nedostaje funkcionalan, jedinstven sistem prikupljanja i obrade
otpada, a procjene su da godišnje svaki stanovnik proizvede oko 500 kg otpada. Većina otpada i dalje
završava na divljim deponijima, a o tome svjedoče i veoma česte slike bosanskohercegovačkih rijeka koje su zatrpane smećem. Ukoliko bi se razvio sistem razvrstavanja otpada i ojačali domaći MBO/MBT kapaciteti (mehaničko‑biološka obrada) i pouzdana logistika, BiH bi imala svoj domaći SRF uz
istovremeno smanjuje deponovanja, čuvanje resurse i povećanje energetske i industrijske
konkurentnosti zemlje.
O Heidelberg Materialsu u BiH
Kompanija Heidelberg Materials Cement BiH vodeći je bosanskohercegovački proizvođač visokokvalitetnih tipova cementa, a od 2000. godine i član njemačke prestižne kompanije Heidelberg Materials, jednog od najvećih proizvođača građevinskih materijala na svijetu. U proteklih dvadeset pet godina u proizvodnju cementa i povezane djelatnosti uloženo je više od 250 miliona KM. Heidelberg Materials Cement BiH vlasnik je kompanije Heidelberg Materials Beton BiH, kompanije za proizvodnju
i distribuciju betona, koja ima šest betonara u Sarajevu, Zenici, Lukavcu, Banjaluci i Mostaru, te kompaniju Heidelberg Materials Beton Hrvatska s jedanaest betonara u Republici Hrvatskoj. Ovlašteni uvoznik cementa za Hrvatsku je kompanija Heidelberg Materials Cement Hrvatska.
