U Beogradu je, uz prisustvo Aleksandra Vulina, osnovano predstavništvo Ruskog historijskog društva, organizacije koja se, barem na papiru, bavi „očuvanjem zajedničke istorije i identiteta“. No, iza te kulturne fasade krije se mnogo ozbiljnija priča. Predsjednik tog društva na svjetskom nivou nije niko drugi do Sergej Nariškin, direktor ruske Spoljno-obavještajne službe (SVR). Kada šef jedne od najmoćnijih obavještajnih agencija na svijetu počne „pisati historiju“, jasno je da to više nije akademska rasprava, nego strateška operacija.
Nariškin već godinama vodi kampanju reinterpretacije prošlosti pod plaštom „zaštite istine o Rusiji“. Rusko historijsko društvo, iako formalno kulturna institucija, služi kao produžena ruka Kremlja za izvođenje informacionih i ideoloških operacija od promovisanja „ruskog svijeta“ do opravdavanja agresivnih politika prema susjedima. U Srbiji, ta ideja sada dobija lokalni ogranak, a Vulin, vječni glasnogovornik „srpsko-ruskog bratstva“, postaje njen predsjednik.To nije slučajnost. U trenutku kada Zapadni Balkan balansira između evropskog puta i ruskog utjecaja, Moskva ne šalje tenkove nego narative. I ne koristi generale, nego istoričare i „društva“. Cilj je jasan: kulturološkim i historijskim kanalima stvoriti mentalnu mapu na kojoj je „srpski svet“ tek produžena ruka „ruskog sveta“.
Aleksandar Vulin, poznat po retorici koja bi se savršeno uklopila u sovjetske biltene, otvoreno je najavio da će novoosnovano društvo „braniti istinu o Srbima i Rusima“. U njegovom prevodu to znači promovisati narativ koji Moskva oblikuje, a Beograd rado prihvata kada želi podsjetiti EU da „ima i drugih prijatelja“. Vulin je postao svojevrsni ambasador ruske „meke moći“, i to ne u kulturi, nego u ideološkoj subverziji.Kada se obavještajni aparat jedne velike zemlje kroz „istorijsko društvo“ uvlači u društveni prostor druge zemlje, to više nije kulturna suradnja nego geopolitička infiltracija. Rusija time pokazuje da Balkan smatra svojom „mekom zonom interesa“, gdje je dovoljno promijeniti tumačenje prošlosti da bi se utjecalo na budućnost. Nariškin je i sam izjavio da je „istorija oružje u borbi za dušu nacije“. Sada to oružje ima predstavništvo u Beogradu.
Ironično, dok Evropa ulaže u energetske interkonekcije, digitalne mreže i zelenu tranziciju, Rusija ulaže unostalgiju. Jer nostalgija je jeftinija, a često i efikasnija. Na Balkanu, gdje su rane iz 1990-ih još svježe, a identiteti lomljivi, dovoljno je „naučno“ reći da „istorija nije završena“ i već imate novu političku platformu. Otvaranje Ruskog historijskog društva u Srbiji, s Vulinom na čelu i Nariškinom u sjeni, nije kulturni događaj. To je signal da Moskva ponovo traži svoje uporište u regionu, i to ne kroz gasovode, nego kroz udžbenike, sjećanja i ideološke simbole.U teoriji, historiju pišu pobjednici. Ali u novoj realnosti, historiju pišuobavještajci. I dok Beograd pozdravlja „bratsku suradnju“, ostatak Balkana bi trebao pažljivo gledati šta se zapravo potpisuje pod imenom „istorija“. Jer kada taj termin dolazi iz ruku Sergeja Nariškinа, direktora ruske špijunske službe, to nije predavanje iz prošlosti već to je najava budućnosti koju Kremlj planira za regiju.
Fikret Mehović
magazinplus.eu
