Kako je Rusija sama uništila svoju meku moć u Evropi
Prije samo deset godina, Rusija je u Evropi uživala status kulturnog i duhovnog uticaja. Bila je zemlja Dostojevskog, Tolstoja i Čajkovskog, sinonim za duboku tradiciju, snagu identiteta i otpor. Danas, umjesto poštovanja, izaziva nepovjerenje. Agresija na Ukrajini, dezinformacione kampanje i instrumentalizacija religije pretvorili su rusku kulturu i ideje u oružje propagande. Njena meka moć, koja je nekada počivala na privlačnosti i kulturi, postala je simbol političkog pritiska i manipulacije.
Kada je ruska država umjesto kulture počela izvoziti ideologiju, izgubila je ono što se ne može kupiti ni vojnom silom ni energentima a to je povjerenje. Umjetnost, nauka i vjera stavljeni su u službu režima. Ruska pravoslavna crkva, koja je mogla biti glas duhovnog pomirenja,postala je teološko opravdanje za rat i agresiju. Evropska publika, koja je nekada pljeskala ruskim simfonijama i čitala ruske pisce kao moralne autoritete, sada u svemu vidi produženu ruku Kremlja.Dezinformacione mreže, političke veze s ekstremnim pokretima i stalni pokušaji destabilizacije demokratskih institucija uništili su posljednje tragove ruske meke moći u Evropi. Umjesto kulture dijaloga, Rusija je svijetu ponudila kulturu straha. Danas je izgubila ono što čini svaku veliku naciju prepoznatljivom a to je sposobnost da inspiriše.
U kontekstu Bosne i Hercegovine, ruska meka moć nikada nije ni mogla zaživjeti. Moskva je u Bosni i Hercegovini pokušala igrati ulogu zaštitnika pravoslavlja i navodnog balansa prema Zapadu, ali bez ikakvog kulturnog ili moralnog temelja. Štaviše, sjećanja na ruske dobrovoljce koji su tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu ubijali civile još su bolno svježa i predstavljaju moralni zid između ruskog narativa i bosanske stvarnosti. Dok je Evropska unija gradila odnose kroz obrazovanje, institucije i razvoj, Rusija je nudila simboliku, nostalgiju i političku manipulaciju. Nije uspjela osvojiti srca ni muslimana, ni katolika jer meka moć ne počiva na strahu i ucjeni, već na povjerenju i vrijednostima koje povezuju ljude, a ne dijele ih.Za Bosnu, ruski uticaj je uvijek bio oruđe političkog pritiska, a ne kulturne bliskosti. Kremlj je svoje saveznike tražio među onima koji ruše institucije, a ne među onima koji ih grade. Umjesto književnosti i univerziteta, nudio je medije s teorijama zavjere i političare koji žive od podjela. Zbog toga Rusija nije nikada imala stvarnu meku moć na Balkanu, jer region prepoznaje razliku između moći i manipulacije, između kulture i propagande.
Rusija nije izgubila meku moć zbog Evrope, nego zbog sebe same. Onog trenutka kada je zamijenila istinu propagandom, umjetnost oružjem i diplomatiju ucjenom, prekinula je sopstveni kulturni kontinuitet. U Evropi više ne postoji poštovanje prema Rusiji već postoji samo žaljenje što je jedna civilizacija, umjesto da osvaja idejama, odlučila da vlada silom.Putin više nikada neće plesati ni na jednoj svadbi u Evropi.Vrijeme je da i rusko društvo shvati da, kao što je Staljin vjerovao da je “čovjek problem”, današnji problem Rusije nosi ime Vladimir Putin.
Fikret Mehović
magazinplus.eu
