Tragom pisane baštine BiH – Batalovo evanđelje

„Tragom pisane baštine Bosne i Hercegovine“ je praktični dio mog magistarskog rada iz bibliotekarstva pod nazivom „Primjena novih tehnologija u rekonstrukciji kulturne baštine i identiteta Bosne i Hercegovine.“ (Filozofski fakultet u Sarajevu).

(tpbbih.blogger.ba)

BATALOVO EVANĐELJE

Ovo evanđelje pripada bosanskim rukopisima na kraju 14 vijeka koji su pisani bosančicom. Pisar krstjanin Stanko Kromirjanin prepisao ga je 1393. godine na pergamentu za tepčiju Batala koji je bio dvorski službenik u periodu od 1392. do 1400. godine. Često se njegovo ime spominje kao ime svjedoka u vladarskim ispravama, uz to je išao na vojne pohode sa kraljevima Dabišom i Ostojom, dok je u doba kraljice Jelene 1397. godine bio njen savjetnik na dvoru. Zahvaljujući
ženidbi sa Resom, sestrom jednog od najmoćnijih bosanskih feudalaca Hrvoja Vukčića Hrvatinića, Batalo je bio gospodar Lašve, Sane te grada Toričana.
Batalovo evanđelje je doživjelo sudbinu mnogih bosanskih srednjevjekovnih rukopisa koji su pripadali Crkvi bosanskoj i proglašeni heretičkim te je tokom čestih inkvizicijskih pohoda oštećeno, a danas su sačuvana samo četiri lista pergamenta na kojima su odlomci iz Ivanovog evanđelja. Kodeks je započet cinober tintom a zatim nastavljen crnom tintom. Paleografski je sličan Pripkovićevom evanđelju.
Prema zapisu pisara Kromirjanina, starac Radin je odobrio ovo evanđelje, i time je to neposredan dokaz da su i pisar i Batalo bili članovi Crkve bosanske, jer starac je visoka titula unutar hijerarhije Crkve. Zahvaljujući sačuvanom kolofonu, pored podataka o godini nastanka i o pisaru, sačuvan je spisak imena 28 djedova (poglavara Crkve bosanske) u periodu od prvog djeda Jeremije koji je osnovao i vladao Crkvom bosanskom od 1010. do 1024. godine pa sve do djeda Ratka I koji je vladao od 1370. do 1393. godine. Kasnije je dodan spisak crkvenih poglavara koji su vladali od 1400. do 1465. godine, a prema njemu posljednji djed je bio Ratko II.
I ovo evanđelje spada u skupinu srednjovjekovnih rukopisa koje se nalaze van Bosne i Hercegovine. Prema nečitkom zapisu na jednom listu, vidi se da je kodeks 1703. godine bio poklonjen manastiru Skrbatino, ali je nepoznato kako je ostatak došao u privatan posjed učitelja Meledinova u selu Kuluk u Makedoniji, da bi na kraju, jedan od počasnih članova Imperatorske javne biblioteke „Saltykov-Ščedrin“, poklonio biblioteci.
Da je Batalo bio izuzetno poštovan i cijenjen tepčija i bogumil, govori i otkriće 1915. Godine njegovog mauzoleja na uzvišenju Crkvine kod Turbeta blizu Travnika. Nažalost, zbog nestručnog otkopavanja i lovaca na blago, potpuno su uništeni ostaci freski živih boja koji su se nalazili na zidovima mauzoleja, a u grobnici su nađeni samo ostaci brokatne zavjese, sve ostalo je opljačkano i uništeno.

Facebook album – Batalovo evanđelje

https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.1415242745418796&type=1

Google grupa Tragom pisane baštine BiH – Batalovo evanđelje

https://groups.google.com/forum/#!topic/tragom-pisane-bastine-bih/MSf-mE0kXWU

Picasa album – Batalovo evanđelje

https://picasaweb.google.com/115156917274675590086/BatalovoEvanElje?authkey=Gv1sRgCLuPo7et94OIVg

Show More

Related Articles

Back to top button
Close
Close