Božić po julijanskom kalendaru; slavi nakoliko pravoslavnih crkvi uključujući Srpsku, Makedonsku, Rusku i neke druge kao i Jerusalemska patrijaršija i neki samostani na Svetoj Gori.
Danas je Božić, 25. decembar prema Julijanskom kalendaru – vjerska i porodična svečanost posvećena rođenju Sina Božjeg Isusa Hrista, koju svetkuje većina pravoslavnih crkava, uključujući srpsku, rusku i gruzinsku, kao i Vaseljenska, Jerusalimska, Antiohijska i Aleksandrijska patrijaršija. Taj datum je prvi put pomenut kao praznik 336. u jednom kalendaru u Rimu. Božić je uveden da bi suzbio kult Mitre, arijevskog božanstva posvećenog rađanju Sunca, odnosno arijevske jeresi koju je 325. osudio Vaseljenski sabor u Nikeji. Do 16. vijeka, svi hrišćani su ga slavili istog dana. Uvođenjem Gregorijanskog kalendara 1582, nazvanog po papi Grguru XIII (Gregorius), pravoslavne crkve nastavile su praznike da slave prema Julijanskom kalendaru, ali su neke, poput grčke, rumunske i bugarske, kasnije prihvatile novi kalendar. Proslavljanje Hristovog rođenja djelimično se oslanja na prastare narodne običaje i vjerovanja u rođenje Boga Sunca i Boga vegetacije i zelenila. Unošenje badnjaka u kuću i stavljanje na vatru potiče iz drevne agrarne kulture i treba da obezbijedi sreću, napredak i plodnost. Tog dana pravoslavni hrišćani pozdravljaju se riječima “Hristos se rodi” i “Vaistinu se rodi”.
Wikipedia
***
Uz Vaskrs i Duhove, Božić spada među tri najveća hrišćanska praznika
Srpska pravoslavna crkva i njeni vjernici danas slave jedan od najradosnijih hrišćanskih praznika Božić – dan rođenja Isusa Hrista.
Svi hrišćani slave Božić kao opštu slavu, jer je to prema vjerovanjima “dan rođenja najsvetijeg djeteta u istoriji čovječanstva, dan rođenja Spasitelja”. Božić se praznuje tri dana kao uspomena na dan rođenja Isusa Hrista. To je praznik rađanja novog života, praznik djece i djetinjstva.
Uz Vaskrs i Duhove, Božić spada među tri najveća hrišćanska praznika. Prema Svetom pismu, Isus Hristos je Sin Božji kojeg je rodila Djevica Marija blagodaću Svetog duha u gradu Betlehemu.
Jutrenje i liturgija
Za prvi dan Božića neizostavna je česnica – kolač koji se pravi od bijelog brašna, sa vodom i mašću, bez kvasca. Česnica se mijesila kad prvo zvono zazvoni u crkvi ili između jutrenja i dostojna. Česnica se lomi na dijelove, prema broju ukućana, da bi se po tim dijelovima proricala sreća. Česnica simbolizuje rođenje Hrista, kada su ga pastiri darovali.Na Božić vjernici idu na jutrenje i liturgiju, pričešćuju se, a zatim dolaze kući, gdje je spremljena bogata trpeza. Tog dana praznuju u svom domu s polaznikom, izabranim gostom – uobičajeno je da je to muško kršteno dijete. Žene pripreme bogati božićni jelovnik, a ručak je svečan i bogat te za stolom okuplja cijelu porodicu. Jede se voće, povrće, meso, razne pečenice, hljeb, hladetina, peciva i brojna druga jela.
Poslije ručka odlazili su čestitati rodbini i prijateljima, a potom ostalim mještanima. Koledanje ili čestitarenje činilo se pjevajući tradicionalne božićne pjesme, a čestitari su često bili darivani.
Mladići su djevojkama često kao tradicionalni božićni poklon poklanjali tzv. božićnicu, ukrašenu jabuku. Prvi posjetilac koji bi posjetio kuću na Božić trebalo bi da je zdrav, krepak i veseo, što bi domu donijelo sreću.
avaz
