Počinje li zlatno doba odnosa Bliskog istoka i Evropske unije od 2028?
Evropa, nakon decenija energetske zavisnosti od Rusije, konačno zakoračuje prema prekretnici. Odlukom o potpunoj zabrani uvoza ruskog gasa i nafte od 1. januara 2028. godine, Evropska unija ne mijenja samo energetski kurs, nego i svoj geopolitički identitet. U središtu te promjene nalazi se Bliski istok, nekada zona sukoba, danas ključni partner za novu energetsku arhitekturu Zapada.
Od 1970-ih Evropa je živjela u sjeni ruskog gasa, ali rat u Ukrajini i sabotaža gasovoda Nord Stream ubrzali su proces oslobađanja. Strategija REPowerEU ima jasan cilj: potpuno uklanjanje ruskih energenata iz Evrope i izgradnju novih lanaca snabdijevanja kroz partnerstva s državama koje garantuju stabilnost.
Dok Moskva gubi monopol, Izrael, Katar i zemlje Zaliva preuzimaju ključnu ulogu. Projekti poput Eastern Mediterranean Gas Foruma (EMGF) i gasovoda EastMed pretvaraju Izrael u izvoznika plina prema Italiji i Grčkoj. Katar postaje centralni dobavljač LNG-a za Evropu, a zemlje Zaliva nude naftu, gas i investicije u obnovljive izvore energije.
Posebno važan element nove arhitekture je Abrahamov sporazum, koji je otvorio političke i ekonomske kanale između Izraela i arapskih država. Taj proces omogućava Zapadu da gradi jedinstveni energetski i sigurnosni most s Bliskim istokom, most koji zamjenjuje ruske cjevovode novom mrežom savezništava.
Evropske i američke diplomate sve otvorenije govore o „energetskoj osovini“ Evropa–Bliski istok, koja ima i geostratešku dimenziju: potpunim uklanjanjem ruskih energenata i smanjenjem iranskog uticaja, slabi se rusko-šiitska veza koja je godinama destabilizirala region kroz njihove oružane grupe u Siriji, Libanu i Jemenu.
Ujedno, Zapad i zemlje Zaliva sada dijele zajedničke interese kao što je sigurna plovidba kroz Sueski kanal, stabilne cijene energenata i ulaganja u zelenu tranziciju. Evropa prvi put u decenijama razvija ravnopravne odnose s Bliskim istokom, ne kroz kolonijalnu optiku, nego kroz partnerstvo u tehnologiji, energiji i sigurnosti.
Ako se proces odvije po planu, 2028. godina mogla bi označiti početak zlatnog doba odnosa između Bliskog istoka i Evropske unije. Zabrana ruskih energenata nije samo ekonomski potez već to je strateški čin oslobađanja od zavisnosti i uspostavljanja nove ravnoteže moći. Rusko-šiitska osovina gubi dah, a rađa se nova: evropsko-bliskoistočna era, u kojoj energija više nije oružje, nego most saradnje.
Fikret Mehović
magazinplus.eu
