-TopSLIDEKultura

Dogodilo se na današnji dan – 5. mart

5. mart (ožujak) (5.3.) je 64. dan godine po gregorijanskom kalendaru (65. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 301 dan.

Događaji

1770 – U Bostonu došlo do sukoba engleskih vojnika i američkih patriota, tzv. Bostonskog pokolja.
1924. – Computing-Tabulating-Recording Corp postaje IBM.
1946 – Winston Churchill u svom dugom govoru na Westminster Collegeu u Fultonu (Missouri) upotrijebio izraz “željezna zavjesa”.
1956. – Film “King Kong” prvi put je prikazan na TV-u.
1959. – Održana 16. dodjela “Zlatnog globusa”;
1970 – Na snagu stupio Sporazum o zabrani upotrebe nuklearnog oružja.
1976. – Britanska funta prvi put je imala vrijednost manju od 2 dolara.
1986. – Izašao je prvi broj tabloida “Today”, prvih britanskih nacionalnih novina u boji.
1994. – Napravljen je najveći milk-šejk – 1.955 galona, tj. 8.611 litara. Bio je to, inače, čokoladni šejk.
1995. – U Sankt Petersburgu pronađen je grob ruskog cara Nikolaja i cijele carske porodice ubijene za vrijeme revolucije.
2006. – Održana 78. dodjela “Oscara”;

Rođeni

1512 – Gerhard Mercator, njemačko-holandski kartograf

1696 – Giovanni Battista Tiepolo (Venecija, 5. mart 1696. – Madrid, 27. mart 1770.) italijanski slikar i grafičar; jedan je od posljednjih velikih predstavnika venecijanskog slikarstva i jedan od najistaknutijih predstavnika kasnog baroka i rokokoa, virtuozni majstor iluzionizma i perspektive.
Jedan je od posljednjih velikih predstavnika venecijanskog slikarstva. Stvara u duhu rokokoa, koji se odražava u njegovim djelima, ali prema osnovnoj koncepciji pripada kasnom baroku. Oslikao je freske u raznim palačama i crkvama s alegorijskim i mitološkim likovima. Freskama u rezidenciji u Würzburgu i u dvoru u Madridu snažno je uticao na njemačko i špansko slikarstvo u završnoj fazi baroka. Slikao je portrete i žanr-prizore iz narodnog života, a radio je i bakropise.

1871 – Rosa Luxemburg, njemačka socijaldemokratska političarka
1922 – Pier Paolo Pasolini, italijanski režiser i pjesnik
1943 – Lucio Battisti, italijanski kantautor
1955 – Nina Hagen, njemačka pjevačica
1958 – Andy Gibb, britanski pjevač

1960 – Zilhad Ključanin, rođen 5. marta 1960. u Trnovi kod Sanskog Mosta, je bosanskohercegovački književnik. Studije filozofije i sociologije završio je na Filozofskom fakultetu u Sarajevu, a magistrirao iz književno-teorijskih znanosti na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, a doktorirao u Sarajevu. Piše poeziju, prozu, književnu kritiku, esejistiku i novinske tekstove. Djela su mu prevođena na više jezika: turski, francuski, engleski, španski, njemački, slovenski, makedonski, bugarski. Uvršten je u sve novije antologije i preglede bosanskohercegovačke i bošnjačke poezije.
Drama “Šehid” premijerno je izvedena 7. decembra 1999. godine u “Bosanskom narodnom pozorištu” iz Zenice u režiji Slobodana Stojanovića. Drama “Muholovac” imala je premijeru 28.2.2008. u Kamernom teatru u Sarajevu u režiji Aleša Kurta. Drama “Švedsko srce moje majke” premijerno je izvedena 2009. godine u Bosanskom narodnom pozorištu u Zenici u režiji Aleša Kurta. Roman “Šehid” je preveden na slovenski jezik: “Pričevalec” (preveo: Damijan Šinigoj), Goga, Novo mesto, 2001.; na arapski (preveo Ismail Bandora), Jordan 2008.; na francuski (preveli Spomenka Džumhur i Gérard Adam), M.E.O., 2011.
Živi kao slobodni pisac u Sarajevu.

1974 – Barbara Schoeneberger, njemačka TV-voditeljica

Umrli

1827 – Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (18. februara 1745. – 5. marta 1827.) je bio italijanski fizičar. Volta se rodio i školovao u italijanskom gradu Como.
Voltini roditelji, Filippo Volta i Maria Maddalena su ga poslali na školovanje u Jezuitsku školu s ciljem da postane advokat. Međutim, mladi Volta se više interesirao za električne pojave, pa je tako još kao mladi student napisao pjesmu na latinskom „De vi attractiva ignis electrici ac phaenomenis inde pendentibus“, u kojoj je opisao svoje oduševljenje električnim pojavama.
1774. godine je postao profesor fizike u svom rodnom gradu, a 1779. godine imenovan je profesorom na Univerzitetu u Pavia. 1791. godine bio je primljen za člana na Royal Society Club u Londonu. 1794. godine se oženio Teresom Pelegrini, kćerkom grofa Ludovica Pelegrini.
Volta je vršio mnogo eksperimenata, pa je tako 1775. godine izradio „Elektrophor“, napravu koja proizvodi statički elektricitet. 1776. i 1777. godine posvjećuje se hemiji plinova i otkriva plin metan.
Negdje oko 1800. godine napravio je takozvani Voltin elektrostatički stub, preteča moderne baterije.  Voltin elektrostatički stub je baterija, koja se sastoji od izmjenično poredanih ploča bakra i cinka. Između ploča se nalazila krpica koja ih je međusobno dijelila. Pošto je kroz stub stalno prolazila stuja, Voltin elektrostatički stub je bio najupotrebljiviji izvor električne energije.
De vi attractiva…
Napoleon ga je 1810. godine proglasio grofom. 70 godina poslije njegove smrti, 1897. godine, po njemu je nazvana jedinica za napon (volt).
Volta je pokopan u gradu Como u Italiji. Blizu jezera Como danas se nalazi muzej posvjećen njemu, „Templo Voltiano“, u kojem se čuvaju njegove bilješke i njegovi originalni instrumenti. Do uvođenja eura, na italijanskoj novčanici od 10000 lira se nalazio njegov lik.

1953 – Josif Visarionovič Džugašvili Staljin (Gori, Gruzija, 21. decembar 1879. – Moskva, 5. mart 1953.), sovjetski političar i državnik.
Gruzijski revolucionarni markist, i kasnije doživotni diktator SSSR-a (1928. – 1953.). Rođen je 18. decembra 1879. godine u mjestu Gorikao sin postolara i bivšeg kmeta. Bio je i student teologije u pravoslavnom sjemeništu u Tifilisu iz kojeg je izopćen 1899. godine jer se godinu dana ranije (1898.) pridružio ilegalnoj Ruskoj socijaldemokratskoj radničkoj stranci.

2008 – Semka Sokolović-Bertok, (Sarajevo, 22. decembra 1935. – Zagreb, 4. mart 2008., ) bila je jedna od najvećih i najpopularnijih karakternih glumica bosansko-hercegovačkog i ex-jugoslavenskog glumišta.

2013 – Hugo Rafael Chávez Frías (rođen 28. jula 1954. u gradu Sabaneta, pokrajina Barinas, Venecuela, umro 5. marta 2013.) je bio predsjednik Venecuele od 1999 do 2013 godine. Oficir venecuelanske armije (padobranac).
4. februara 1992. godine Chávez je predvodio pokušaj preuzimanja vlasti u Venecueli vojnim udarom. Četrnaest vojnika je ubijeno te 40 vojnika i 80 civila ranjeno, puč je propao a Chávez je zatvoren. Poslije 2 godine zatvora pomilovan je od strane tadašnjeg predsjednika Venecuele Rafaela Caldere.

Wikipedia

Tags
Show More

Related Articles

Back to top button
Close
Close