Rusija je izgubila igru koju je sama pokrenula
U deklasifikovanim američkim dokumentima navodi se da je Vladimir Putin još prije više od 15 godina upozoravao Washington na opasnosti od širenja NATO integracija i drugih geopolitičkih trendova, uključujući i moguće posljedice po ruske interese. Međutim Rusija je svojim strateškim odlukama u posljednjih dvije decenije demonstrirala duboku naivnost u geopolitičkoj igri koja je na kraju samo produbila njenu međunarodnu izolaciju i vlastitu ranjivost.
Umjesto da te signale pretvori u inkluzivne diplomatske politike koje bi stabilizovale odnose sa Zapadom i smanjile sukobljene interese, Kremlj je uporno forsirao zero-sum pristup sigurnosnoj arhitekturi Evrope i Evroazije. Takav pristup je bio u suprotnosti s krajnjim globalnim trendom ka kooperaciji i multilateralnoj sigurnosti, što je vidljivo i iz diplomatskih preporuka američkih i evropskih analitičara koji zagovaraju upravo win-win rješenja u međunarodnim odnosima.
Ruska politika je, umjesto pragmatičnog balansiranja i izgradnje pouzdanih institucionalnih veza, eskalirala u otvorenu konfrontaciju počev od aneksije Krima preko vojne intervencije u Ukrajini do sve agresivnijih retorika protiv Zapadačime je sama sebe dovela u poziciju dugoročno izolovanog aktera. Primjer toga je ne samo vojne, nego i informacijske i ekonomske sankcije koje su uslijedile, koje su produbile rusku ekonomsku i tehnološku zavisnost od ograničenog broja država, ali i dovršile geopolitički zaokret Moskve ka sve oštrijim blokovskim politikama.Međutim, najteže posljedice tek dolaze. Postepena, ali sistemska zabrana uvoza ruskog gasa i nafte, resursa koji su decenijama predstavljali finansijsku kičmu Putinove političke, vojne i sigurnosne mašinerije, označava strukturni lom ruske moći.Njeno urušavanje znači da Rusija prvi put ulazi u period u kojem nema stabilan mehanizam za finansiranje imperijalnih ambicija, dok istovremeno gubi tržišta koja se više neće vratiti.Također, historijski dokumenti iz ruskog političkog miljea pokazuju da je hijerarhijska kontrola unutar same Rusije često više usmjerena na očuvanje režima i unutrašnje stabilnosti nego na izgradnju vanjske sigurnosti kroz partnerstva.
Umjesto da je iskoristila svoje rane signale upozorenja kako bi izgradila stabilne, uključive odnose s drugima, Moskva je upala u geopolitičku igru zero-sum principa i antagonistike koja ju je dugoročno oslabila i izolovala, a prijetnje s kojima se suočava samo su se intenzivirale. Strateška greška Moskve nije bila u tome što je „upozoravala“ Zapad, već u tome što je vlastite analize pretvorila u doktrinu konfrontacije, a ne u politiku prilagođavanja. Ulaskom u dugotrajni sukob iscrpljivanja, Rusija je prihvatila igru u kojoj Zapad ima strukturnu prednost od ekonomskih kapaciteta, tehnološke dubine, savezništava i sposobnosti dugoročnog pritiska. Rat u Ukrajini, sankcije, tehnološka izolacija i gubitak političkog kredibiliteta nisu prolazne posljedice, već strukturni lom ruske moći koji se više ne može poništiti povratkom na „staro stanje“.Taj lom se jasno reflektuje i na Balkanu, prostoru koji je Moskva decenijama koristila kao jeftinu geopolitičku polugu. Kroz Srbiju, ruska politika je nastojala destabilizirati region blokiranjem euroatlantskih integracija, poticanjem kriza u Bosni i Hercegovini, Kosovu i Crnoj Gori te instrumentalizacijom energetike, sigurnosnih struktura i informacionih operacija. Međutim, kako ruska globalna pozicija slabi, tako slabi i njena sposobnost da garantuje političku zaštitu lokalnim akterima koji su godinama djelovali po njenom nalogu.
U tom smislu, ruski poraz nije samo vojni ili ekonomski već on je geopolitički i konceptualni. Ulaskom u igru permanentne destabilizacije, Rusija je precijenila vlastitu izdržljivost i potcijenila kapacitet sistema kojem se suprotstavila.
Fikret Mehović
magazinplus.eu
